Kamuda Mobbing (İş Yerinde Psikolojik Taciz)
|
| |
Ramazn Püskülüü
|
http://www.kamukalite.org / 28.05.2008
|
Kısaca mobbingin tarifini yapacak olursak; Psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme, yıldırma veya sıkıntı vermek anlamına gelen Latince kökenli sözcük,Bir ya da birkaç kişinin tek bir kişiye sistemli olarak yönelttikleri etik dışı ve düşmanca, sistematik,düzenli ve uzun süreli (3-6 ay) duygusal eziyet veren davranışlardan oluşmaktadır.
“Adamı delirtir dama çıkarırlar, sonra deli dama çıktı diye bütün köyü başına toplarlar.” Sözü mobbingi en iyi ifade eden bir halk deyimidir.
Neler mobbing davranışıdır ?
Dr. Heinz Leynmann Mobbing’in 5 değişik açıdan yapıldığına vurgu yapmıştır. Bu yazıda değişik makale ve kitaplardan mobbing davranışları derlenerek özetlenmiştir. Başlama şekli çok farklı olmaktadır.
1.Aşama iletişim etkisi
Sert eleştiri ve azarlama, yüksek sesle sözün kesilmesi, ters ve alaycı bakışlar, önerilere dudak bükme,yetenekleri görmemezlikten gelme, selam almamak ve vermemek, dengesiz iletişim(benzer özelliklere farklı davranma), başarıları görmezlikten gelme, zorlama hatalar bulma, toplantılarda aşırı yüklenme, küçük düşürme, kendinizi ifade etme fırsatının verilmemesi, yeteneklerinizin dikkate alınmaması, iğneleyici sözler, alay etmek, bakışların kaçırılması
2.Aşama Sosyal statüye saldırı
Dengesiz hoşgörü, tecrit etme,yok sayma, zavallı duruma düşürme, toplantılara çağırılmama,
hakkında asılsız dedikodular yaymak, sağlığına saldırı, eşyaları kurcalanması, gruptan dışlama
3.Adım İtibara Saldırı
Doğruluk ve güvenirliğe saldırı, mesleki yeterliliğe saldırı, tutarsız gösterilme, hataların kaynağı olarak gösterme, kararlarınız sorgulanması, bilginin gizlenmesi, sosyal düşünceleri alaya alınması
4.Aşama: Yaşam ve iş Kalitesine Saldırı
Katı kurallar,kurumu sahiplenme, yetkilerin azaltılması, hakkınızda habersiz karar alınması, başaramayacağı işler verme, terfinizin geciktirilmesi, ihtiyacınız olan eğitimlere gönderilmeme, çalışmalarınız sabote edilir, bütçesi kısıtlaması, yükselmesi engellenir, yeteneklerinizle dengesiz görevler verilmesi, görevinize son verileceğine yönelik tehditler, projelerinizin değiştirilmesi, eşit iş ve eşit statüye farklı davranış, çalışmalarınızla ilgili toplantılara başkalarının gönderilmesi, kurum imkanlarının kısıtlanması, yetki tecavüzü
5.Aşama Sağlığı Etkileyen saldırı
Cinsel imalarda bulunulur, fiziksel olarak yapamayacağınız bir görev verilir, fiziksel saldırı (Bullying), fiziksel özelliklerle alay
Mobbingcilerin Değişik Özellikleri:Zorbalar
Baskıcı, otoriter, totaliter, kendi fikirlerini zorla kabul ettirmek isteyenler , eleştiriye kapalı, farklı düşünceye toleransları olmayan , aşırı kontrolcü, korkak, nevrotik ve iktidar açlığı olanlar ,kendini ve itibarını üstün göstermeye çalışanlar, ayrıcalıklı hak sahibi ve vazgeçilmez olduğuna inananlar, hiyerarşik kademelerde hızla yükselmek isteyenler , kendine güveni zayıf devamlı ilgi odağı olmaya çalışanlar, güce eğilimliler, benciller, hasetçi ve kıskanç kişiler, sadist kişiliğe sahiptir, önyargılı ve duygusaldır, mobbingci genellikle çalışkandır ve yaptığı her işi abartırlar. Tabii ki bu özelliklerin hepsinin bir kişide olması beklenmemelidir. Bunlar genel özelliklerdir.
Zorbalığın Amacı
Kurbana üstünlük sağlamak, buyruğu altına almak, kişileri grup kuralını kabul etmeye zorlamak ,hizaya çekmek, kontrol etmek ve terbiye etmek ,iradesine tabi kılmak,işten çıkarma, Pasifize etmek,performansını düşürmek, itibarını sarsmak, yaptıklarından zevk almak
Mobbinge açık Kişiler kimlerdir ?
Kendini ispatlamış ya da ispatlamaya başlamış , genelde duygusal zekâsı yüksek, temiz kişilikli, çabuk inanan ve etkilenen , zeki, yetenekli, yaratıcı, başarı odaklı, dürüst, güvenilir, bağımsız, kendilerini işine adamışlar ,politik davranamayan ,yeni fikirler geliştirenler, işini çok iyi, hatta mükemmel yapan, ilişkileri olumlu olan ve çevresindekilerce sevilen, çalışma ilkeleri ve , değerleri sağlam, bunlardan ödün vermeyen,Zorbanın yeteneklerinden üstün özelliklere sahip olan ,İçe dönük, sessiz, iletişim kuramayanlar.,üstün performans gösteren, iş odaklı, huzuru bozacak durumlardan kaçınan kişilerdir. Bu özelliklerden birkaç tanesi bir kişide bulunabilir.
Mağdura verdiği zararlar
Zorbalık mağduru içe dönüyor, mesleki bütünlük ve benlik duygusunu zedelenir,kendinden şüpheye düşer, huzursuzluk, korku, utanç, öfke uykusuzluk, iştahsızlık, depresyon, sıkıntı, endişe, hareketsizlik, ağlama krizleri, unutkanlık, alınganlık, ani öfkelenme, suskunluk, yaşama arzusunun kaybı, depresyon, yüksek tansiyon, panik atak, kalp krizi, işe gitme isteğini kaybeder, kişinin kendine yönelik kuşkusunu artırır,paranoyaya ve kafa karışıklığına neden olur, kurban kendine güven duygusunu yitirir.
Kuruma Etkileri
Motivasyon düşer, iş kazaları artar, ürün hatları ve kalite olumsuz etkilenir,üretim ve hizmet hızı hızı düşer, müşteri hizmetleri olumsuz etkilenir,örgüt bütünlüğü ve iklimi bozulur, kaynakların verimliliği düşer, yetişmiş eleman kaybı ve personel devir hızı yükselir,hastalık izinleri yükselir, işe geç gelme vakarları artar,süreçler işlemez bir hal alır, bürokratik sabotaj ve direniş duygusu gelişir, kurum içi geçişler artar.
İşyerinde Mobbing Destekleyici Unsurlar
Rollerin belirsizliği,yoğun hiyerarşi ,yüksek iş güvencesi, yetersiz iletişim kanalları ,algılama farklılıkları, eksik açıklık ve şeffaflık, aşırı rekabetçi bir ortam , aşırı sonuçlara yönelme , aşırı yenilikçilik,insan sermayesinin değerinin algılanamaması, kısıtlı kariyer imkanları ,kapalı kapı politikasının uygulanması, çatışma çözüm yeteneklerinin zayıflığı, yetersiz liderlik, yetersiz kaynak planlaması, takım çalışmasının olmaması, değişimin kurum çalışanlarına aktarılamaması, bilimsel körlük,yönetsel körlük
Nedenleri
Düşmanlıktan hoşlanmak ,can sıkıntısı içinde zevk arayışı ,önyargıları pekiştirmek ,hak olarak görmek ,tehdit algılaması
Çözüm Önerileri
Mobbing ile ilgili işyerinde farkındalık yaratmak, mağdur ve zorbanın her zaman far edileceğini hissettirmek,
İş ve görev tanımlarındaki belirsizliklerin giderilmesi,
İşe alım süreçlerinde adayların kişilik özelliklerine ve psikolojik yapısına da önem verilmesi,
Şikayet ve performans değerlendirme sisteminin sağlıklı çalıştırılması,
Çalışan destek programının oluşturulması,
Çalışanların birbirleri ile daha derinlemesine tanışmalarını sağlayacak faaliyetlerin planlanması,
Paylaşılan kurumsal vizyon, misyon ve değerlerin oluşturulması,
Örgüt ikliminin ılımanlaştırılması ve insancıllaştırılması,
Açık yönetim politikalarının oluşturulması,
Çalışan – işveren arasındaki psikolojik kontratların anlaşılması ve bunlara özen gösterilmesi,
Kişiler ya da birimler arasındaki herhangi bir çatışma ya da anlaşmazlık durumlarına örgütsel duyarlılık gösterilmesi,
İş yerinde eğlenceli ve keyifli ortam yaratılması,
Örgütün toplumsal imajının yükseltilmesi (itibar yönetimi),
Örgüt içi bilişsel çarpıtmalara duyarlılık gösterilmesi,
Düzenli olarak iç müşteri memnuniyetinin kontrol edilmesi.
|
|
|
